Bazı insanların hayatlarını öğrendiğimde, onları yıllardır tanıyormuşum da kaybetmişim gibi hissediyorum. Camille Claudel de onlardan biri. Beni üzen yalnızca ölümü değil, ölmeden çok önce hayatının elinden alınmış olması. Yaşayabileceği yılların, üretebileceği eserlerin, yaşayamadığı bütün ihtimallerin yok olup gitmesi.
1864 yılında Fransa'da doğan Camille, kadınların sanat dünyasında kendilerine yer bulmakta zorlandığı bir dönemde heykeltıraş olmayı seçti. Babası yeteneğini desteklerken annesi bu hayatı hiçbir zaman benimsemedi. Genç yaşta Auguste Rodin'le tanıştı. Aralarında yalnızca usta çırak ilişkisi değil, birbirlerinin sanatını besleyen büyük bir aşk doğdu. Rodin'in hayatında yıllardır birlikte olduğu Rose Beuret de vardı. Ben bu aşkı yalnızca sadakatsizlik üzerinden değerlendirmek istemiyorum. İnsan bazen kendisini en iyi anlayan insana âşık olur. Camille ile Rodin'in aynı sanatsal dili konuşmaları, birbirlerinde başka hiç kimsede bulamadıkları bir şey bulmalarını sağlamış olabilir.
Ama Rodin'in özgürlüğüyle Camille'in özgürlüğü aynı değildi. Rodin sanatını sürdürürken Camille giderek yalnızlaştı. Ruhsal sorunları ağırlaştı, bazı eserlerini kendi elleriyle parçaladı. Bütün bunları yalnızca mutsuz bir aşkın sonucu olarak görmüyorum. Hastalığının biyolojik ve psikolojik nedenleri de olabilir elbette. Ama aşkın, aile baskısının, toplumun ve yalnızlığın insan ruhunda bıraktığı izleri de yok sayamıyorum.
1913 yılında, kendisini destekleyen babasının ölümünden birkaç gün sonra bir psikiyatri hastanesine yatırıldı. Hayatının geri kalan otuz yılını orada geçirdi. Annesi onu hiç ziyaret etmedi. Kardeşi Paul ise çok seyrek uğradı. Camille mektuplarında eve dönmek istediğini anlattı. Ama ailesi onun hastanede kalmasını tercih etti. Camille kimsesiz değildi, ailesi vardı. Belki de en acısı buydu.
Heykellerine baktığımda başka bir Camille görüyorum. Vals'te birbirine sarılmış iki bedenin hareketinde özgürlüğü, tutkuyu ve yaşama sevincini hissediyorum. Olgunluk Çağı'nda ise birbirine değemeyen ellerde kaybı görüyorum. Diz çöken kadını Camille, uzaklaşan adamı Rodin, onu götüren kadını Rose olarak yorumluyorum. Dalga'da Japon sanatından esinlenen, kendi biçimlerini arayan özgün bir sanatçıyla karşılaşıyorum. Camille yalnızca Rodin'in sevgilisi değil, başlı başına büyük bir heykeltıraştı.
Bütün bunları düşünürken aklıma Simone de Beauvoir geliyor. Onun da Sartre'la alışılmışın dışında bir aşkı vardı. Başka ilişkiler, çelişkiler, kırgınlıklar yaşadı. Ama kendi hayatının iplerini elinde tutabildi, yazmaya ve üretmeye devam etti. Camille ise bunu yapamadı. Daha güçsüz olduğu için değil, karşısındaki duvarlar çok daha yüksek olduğu için.
Camille Claudel 1943 yılında, yetmiş sekiz yaşında öldü. Bugün adına bir müze var, heykelleri dünyanın önemli koleksiyonlarında sergileniyor. Ama ben onun hikâyesini düşündüğümde yalnızca geride bıraktığı eserlere bakamıyorum. Hastanede geçirdiği otuz yılda neler yaratabileceğini, nasıl bir hayat yaşayabileceğini de düşünüyorum.
Camille'i yalnızca Rodin'in terk ettiği kadın olarak hatırlamak istemiyorum. Onu bronza hareket, taşa duygu, biçimlere hayat veren güçlü bir sanatçı olarak hatırlamak istiyorum.
Yine de içimde bir sızı kalıyor. Çünkü yaptığı heykelleri görebiliyoruz ama yapamadıklarını hiçbir zaman göremeyeceğiz.
Camille için duyduğum hüzün biraz da yaşanmamış bir hayatın yası.
